Đạo Cao Đài - qua góc nhìn của tác giả Aiviet Nguyen


Đạo Cao Đài,

Tư tưởng, triết học và nhận thức không phải là mặt mạnh của Việt Nam, do đó Việt Nam cũng là nơi nhập khẩu tôn giáo và ý thức hệ. Đó là cách tốt nhất biến những điều tinh tế, cần nhiều suy tưởng, nghiền ngẫm nhức đầu của tư tưởng-triết học-nhận thức thành mì ăn liền, phục vụ cho nhu cầu thân xác thiết yếu: khát, đói, buồn ngủ và buồn xả về tư tưởng của người Việt.
Trong bức tranh chung đó Cao Đài nổi lên như một tôn giáo có hệ thống được sáng tạo của người Việt, có nhân sinh quan, vũ trụ quan và thế giới quan hoàn chỉnh. Có thể thấy nền tảng của Cao Đài là "thần trí" một nhánh của "thông linh" cho rằng con người có thể kết nối với Thượng Đế. Trong thực tế, Cao Đài sử dụng "cơ bút" bắt đầu thịnh hành ở Việt Nam vào những năm 1920 để nhận chỉ thị của Thượng Đế (gọi là Cao Đài Tiên Ông) trong hầu hết các hoạt động như bổ nhiệm chức sắc và ra những quyết định quan trọng cho giáo hội cũng như cho mỗi cá nhân.
Về thế giới quan, Đạo Cao Đài cho rằng thế giới đã trải qua ba thời kỳ. Ở hai thời kỳ trước, các Phật như Nhiên Đăng, Cồ Đàm, Chúa Jesus, Đức Khổng Tử, Lão Tử... đều được Thượng Đế "giáng bút" tuy nhiên lại bị ảnh hưởng bởi văn hóa của dân tộc mình nên ít nhiều sai lệch, và càng phát triển càng sai lệch. Giáo lý Cao Đài là "giáng bút" ở thời kỳ 3, nên không phân biệt văn hóa, không kỳ thị chủng tộc. Chính vì vậy Cao Đài chủ trương thờ phụng tất cả các thần, thánh, tiên, phật, danh nhân của mọi tôn giáo của mọi dân tộc. Thế giới của Cao Đài được chia làm 36 cõi, 3000 thế giới với 12 đẳng cấp cao gồm 4 bậc Thần, Thánh, Tiên, Phật, mỗi bậc lại chia thành ba loại Thiên, Địa, Nhân.
Cố nhiên đây là các Linh hồn bề trên. Ngoài ra còn Linh hồn của Người Vật Cây cỏ, luân hồi và chuyển hóa giữa các cõi và thế giới, cho đến khi về được với Thiên đường cực lạc. Vì vậy nhân sinh quan của Cao Đài là tu tập để tiến tới Thiên đường. Các Linh hồn này đều có thể thông với Thượng Đế nhưng không đồng nhất với Thượng đế. Do đó, Cao Đài chủ trương song lập về Chân Ngã-Thượng Đế.
Về vũ trụ quan, Cao Đài cho rằng khởi thủy là Thượng Đế, nhưng bên cạnh Cao Đài Tiên Ông, tính nam Cao Đài có thờ Dao Trì Phật Mẫu, với tính cách nữ phục tùng và bổ túc cho Cao Đài Tiên Ông. Vì vậy Thượng Đế là cặp âm dương. Dưới Thượng Đế là 12 đẳng cấp bề trên và các Linh hồn, tuân phục trật tự vũ trụ trong các cõi và thế giới. Một số thực thể không tuân phục Thượng Đế chính là quỷ dữ như Kim Quang Sứ.
Về văn hóa, Cao Đài khá cởi mở và quốc tế hóa, thờ phụng từ các khoa học gia như Marie Curie, Einstein, nhà văn nhà thơ như Lý Bạch, Victor Hugo, các nhà triết học như Voltaire, Diderot, Khổng Tử, Lão Tử, các thủ lĩnh tôn giáo như Thích Ca, Jesus, Alah, Mohamed.
Nhìn chung Cao Đài tập hợp mọi giáo lý của các tôn giáo khác nhau qua mặc khải bằng "cơ bút", khá đặc sắc và đáng tự hào là sản phẩm văn hóa Việt Nam.

Tác giả Aiviet Nguyen